Χωρισμός και πένθος: Γνωστικά σχήματα που απαλύνουν τον πόνο

χωρισμός θλίψη

O καθένας μας μπορεί να επαναφέρει στην μνήμη του στενάχωρες στιγμές από γεγονότα όπως ο χωρισμός ή από γεγονότα πένθους, τα οποία μας μεταδίδουν μία γλυκιά μελαγχολία για τον πόνο που νιώσαμε τότε, για τον τρόπο που το διαχειριστήκαμε, για τις ωραίες στιγμές που περάσαμε με ανθρώπους, τις οποίες μετά έπρεπε να τις θάψουμε κάπου βαθιά μέσα μας για να μπορέσουμε να δράσουμε ξανά στην καθημερινότητα μας και να ζήσουμε το παρόν.

Χωρισμός και πένθος. Ποια είναι όμως η διαδικασία τους και από ποιο υπαρξιακό ένστικτο πηγάζει η αναβίωση παρελθοντικών καταστάσεων και συναισθημάτων κάθε φορά που συναντάμε μία συνθήκη η οποία συγκεντρώνει στοιχεία από τραυματικά παρελθοντικά γεγονότα;

Στην ουσία η διαδικασία του πένθους έχει ως τελικό στόχο την προσαρμογή του ατόμου που πενθεί στις νέες συνθήκες και καταστάσεις που προκύπτουν ύστερα από έναν χωρισμό ή την απώλεια ενός συναισθηματικά πολυσήμαντου αντικειμένου ή τον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου. Η επαναφορά του στην καθημερινότητα θα ήταν καλό να γίνει με τρόπο αποδοτικό και συναισθηματικά ανάλαφρο προς την σωματική και ψυχική υγεία.

Ο Γιάλομ ένας από τους πιο αναγνωρισμένους και διακεκριμένους υπαρξιακούς ψυχαναλυτές έχει καταφέρει να μεταφέρει μέσα από τα βιβλία του και τα πολυάριθμα άρθρα του την βασική φιλοσοφία του για το νόημα που αποκτά ο θάνατος ως γεγονός στην ζωή των ανθρώπων. Έχει περιγράψει άκρως παραστατικά πως ο θάνατος και η ιδέα του θανάτου μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να ζήσει μία ζωή γεμάτη νόημα για αυτόν και να απολαμβάνει την κάθε στιγμή, απλά με το να είναι παρών.

«Μολονότι η σωματική διάσταση του θανάτου μάς καταστρέφει, η ιδέα (=όψη, θέαση) του θανάτου μάς σώζει»

Δεν είναι εύκολο να ζεί κανείς έχοντας βιώσει τραυματικές εμπειρίες θανάτου και αποχωρισμού ή ακόμα έχοντας μία ολοκληρωμένη συνείδηση για την πραγματικότητα του θανάτου και για τα αποτελέσματα της στον ίδιο, που μένει πίσω.  Στην ουσία προσπαθεί να ξαναβάλει σε τάξη και να ξαναοργανώσει την ζωή του, χωρίς να έχει όλα τα «κομμάτια παζλ» που την απαρτίζουν. Αναγκάζεται να  αλλάξει  περιβαλλοντικές και συναισθηματικές συνθήκες, γιατί πολύ απλά αυτό απαιτεί η συνέχιση της ζωής μέσα στους ρυθμούς της καθημερινότητας αυτού που μένει πίσω.

Ο Γιάλομ έχει εκφράσει με απλό και κατανοητό τρόπο πώς η καθαρή συνείδηση του θανάτου και η αναγνώριση της λανθάνουσας παρουσίας του μέσα στην καθημερινότητα μας, μπορεί να αποτελέσει εποικοδομητικό εργαλείο για μία πληρέστερη ζωή, γεμάτη νόημα και ευγνωμοσύνη για αυτά που προσφέρει.

«Να ξαναζείς μια πανομοιότυπη ζωή πάλι και πάλι στους αιώνες των αιώνων»

Αυτή η φράση θέλει να μεταδώσει την δύναμη και την ένταση που κρύβεται πίσω από την θέληση του ανθρώπου να ζήσει μία επιθυμητή και γεμάτη για τον ίδιο ζωή . Αν κάποια στιγμή στην ζωή σου ερχόταν κάποια απόγεια φωνή και σου έλεγε ότι θα ξαναζήσεις την ζωή που έκανες μέχρι τώρα ξανά και ξανά και ξανά, πως θα επέλεγες να ζήσεις χωρίς να εγκλωβιστείς σε μία καταναγκαστική και αποπνικτική ζωή, αλλά ζώντας με χαρά και ικανοποίηση την ίδια πορεία ξανά και ξανά;

Πίσω από αυτήν την ερώτηση μπορούμε να αναλογιστούμε ότι εμείς οι ίδιοι είμαστε οι πρωταγωνιστές στο ρεαλιστικά μυθιστόρημα μας, και μάλιστα κάτι πολύ περισσότερο, είμαστε οι συγγραφείς της ιστορίας μας, που επιλέγουμε τον χρωματισμό και το ύφος που θα δράσουμε μέσα στην ιστορία, τους συμπρωταγωνιστές που θα μας συντροφεύσουν, το περιβάλλον που θα μας πλαισιώσει και την πλοκή που θα μας γεμίσει με εμπειρίες και συναισθηματικές συγκινήσεις.

Έχουμε την δύναμη να αποφασίσουμε, να επιλέξουμε, να κερδίσουμε, να αποχωριστούμε, να αγαπήσουμε αλλά και να διώξουμε αυτό που επιθυμούμε και όποτε το επιθυμούμε, αρκεί να αφήσουμε τον εαυτό μας να βυθιστεί και να πειραματιστεί με τα συναισθήματα μας, τις σκέψεις μας και την ολόκληρη και αυθεντική οντότητα μας. Είναι μεγάλο το βάρος του να είσαι κυρίαρχος του εαυτού σου και των επιλογών σου, αλλά πολύ μεγαλύτερο το τίμημα που είναι η κατάκτηση της ελευθερίας σου.

Ορισμένοι άνθρωποι είναι διατεθειμένοι να αποκοπούν από τις επιθυμίες και τα όνειρα τους για να αποφύγουν τον πόνο και την θλίψη που προκαλεί η αποτυχία της επίτευξης τους. Τίποτα δεν είναι αιώνιο και δεν διαρκεί για πάντα. Μπροστά στον φόβο να μην χάσουμε κάτι κεκτημένο ή να μην πονέσουμε από την απουσία κάποιου ανθρώπου, αποφεύγουμε να εμπλακούμε σε καταστάσεις που θα μας δώσουν νέες εμπειρίες, που θα μας εξελίξουν σαν προσωπικότητες, που θα μας διδάξουν νέα μαθήματα και γνωστικά σχήματα, που θα μας κάνουν να νιώσουμε στιγμές ευτυχίας. Αυτές οι νέες εμπειρίες όμως είναι που θα μάς βοηθήσουν να  επαναπροσδιορίσουμε τους στόχους μας και να αποδώσουμε νόημα και ουσία στην πραγματικότητα της ύπαρξης μας.

Καθώς επιτρέπουμε τον εαυτό μας να επεξεργαστεί και να εμπλακεί σε όλες τις διεργασίες που ενέχει η κοινωνικοσυναισθηματική πλευρά της ζωής, αυτόματα γινόμαστε πιο πλούσιοι σε συναισθήματα, ιδέες, στιγμές πληρότητας και ευτυχίας. Αυτό μας κάνει να νιώθουμε ευγνωμοσύνη για όλα αυτά που είμασταν άξιοι να διεκδικήσουμε και έτοιμοι να υποδεχθούμε τις νέες ευκαιρίες που θα συνεχίζουν να παρουσιάζονται στην ζωή μας με διαφορετικά δεδομένα και συνθήκες.

Ίσως αυτό το σκεπτικό να μπορέσει να βοηθήσει κάποιους από εμάς να προχωρήσουμε την ζωή μας, αφήνοντας πίσω καταστάσεις και ανθρώπους που υπήρξαν μία ευχάριστη ανάμνηση. Με αυτόν τον τρόπο δείχνουμε ευγνωμοσύνη και ικανοποίηση για όλα τα βιώματα και τις αναμνήσεις που συνοδεύουν τον άνθρωπο στο πέρασμα του χρόνου.

Διαβάστε επίσης,

Κατάθλιψη: 5+1 συμπτώματα