Αντώνης Τσαπατάκης

Συναντήσαμε τον Αντώνη Τσαπατάκη, Παραολυμπιονίκη στο άθλημα της κολύμβησης (4η θέση στους παρα Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012) και με μία πορεία γεμάτη μετάλλια και βραβεύσεις σε Εθνικό και Παγκόσμιο επίπεδο. Συζητήσαμε μαζί του θέματα τα οποία αφορούν τη φύση του τραυματισμού, την συμβολή της οικογένειας και την έννοια της διαφορετικότητας, έτσι όπως την αντιλαμβάνεται ο ίδιος.

Υπάρχει εξέλιξη για το είδος του τραυματισμού που αντιμετώπισες; Ποια η σημασία της τεχνολογίας σε αυτήν την εξέλιξη;

Εξέλιξη και συγκεκριμένα στον τραυματισμό μου, και στο είδος του τραυματισμού μου υπάρχει. Υπήρχε από την πρώτη στιγμή βασικά που χτύπησα το 2006, όπου η μέθοδος των βλαστοκυττάρων ήταν κάτι το πρωτοεμφανιζόμενο, μία πρωτοεμφανιζόμενη μέθοδος όπου στις μέρες μας έχει μία ραγδαία εξέλιξη και θεωρώ ότι μέσα στα επόμενα πέντε το πολύ δέκα χρόνια θα υπάρχει η πλήρης επίλυση του θέματος, όσον αφορά την τετραπληγία και παραπληγία. Η σημασία αυτής της εξέλιξης όπως καταλαβαίνουμε σημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι που έχουν να αντιμετωπίσουν έναν παρόμοιο τραυματισμό ή και ένα βαρύτερο, πρέπει να έχουν ελπίδες γενικότερα, είτε μέσω αυτής της μεθόδου, είτε γενικότερα να πιστεύουν στην εξέλιξη της ιατρικής και της τεχνολογίας.

Ποια χαρακτηριστικά ή νοητικές  δεξιότητες βοηθάνε τον άνθρωπο να ξεπεράσει τα εμπόδια, με τα οποία έρχεται αντιμέτωπος;

Σίγουρα χρειάζονται χαρακτηριστικά αλλά δεν θα ήθελα να τις πω ικανότητες, γιατί? Γιατί  ικανότητες έχουμε όλοι μας. Τα χαρακτηριστικά που πρέπει λοιπόν να έχουμε είναι:  αρχικά πίστη στον εαυτό μας και από εκεί και πέρα, αν έχεις πίστη, έχεις υπομονή, επιμονή  και οτιδήποτε άλλο χρειάζεται θα ξεπεράσεις όποιο εμπόδιο θελήσεις. Αλλά τονίζω ότι το πρωτεύον χαρακτηριστικό θα πρέπει να είναι πίστη στον εαυτό μας, πίστη σε αυτό που πάμε να κάνουμε. Πρέπει να είμαστε ευέλπιδες για το καλύτερο.

Τι σημαίνει για εσένα η λέξη «εμπόδιο» και πως το διαχειρίζεσαι κάθε φορά;

Η λέξη εμπόδιο για εμένα δεν είναι τίποτα άλλο, παρά μία προετοιμασία για αυτό που έρχεται. Άρα θα ήθελα να πω αν μου επιτρέπεται ότι είναι μία προπόνηση το κάθε εμπόδιο, μία προπόνηση που στο τέλος όλο αυτό που θα έχεις πάρει είναι να έχεις γίνει εσύ καλύτερος στο να αντιμετωπίζεις κάποιες συνθήκες που μπορεί να έρχονται την ζωή σου, τον επόμενο καιρό μετά από ένα τέτοιο ατύχημα. Επομένως ακριβώς αυτό. Εξελισσόμαστε με τα εμπόδια.

Υπήρχαν κάποιες σκέψεις που σε γονάτιζαν και πάλευες μαζί τους, μέχρι να επανέλθεις σε μία καλή λειτουργική σωματική και ψυχική κατάσταση;

Δεν υπήρχαν κάποιες σκέψεις που να με γονατίζουν, ίσα ίσα η κατάσταση αυτή για εμένα αποτέλεσε κίνητρο στο να επαναφέρω το σώμα μου στην προηγούμενη κατάσταση, όσον αφορά την φυσική  κατάσταση , μιλώντας πάντα. Επομένως σε κάθε δυσκολία που αντιμετώπιζα, δυσκολία λέγοντας  ότι δεν μπορούσα να κάνω τους ίδιους χρόνους με αυτούς που έκανα πριν στην κολύμβηση , ήταν αυτό το κίνητρό μου, να προσπαθήσω να φτάσω τους ίδιους χρόνους ξανά. Προφανώς δεν γινότανε να κάνω τους ίδιους χρόνους, όπως όταν ήμουν αρτιμελής, αλλά αυτό ποτέ δεν με πτόησε. Αντίθετα με παρότρυνε, με κινητοποίησε για να προχωρήσω και να γίνω καλύτερος. Και αυτό έγινε πραγματικότητα.

Ποια ήταν τα στάδια που πέρασες σε ψυχολογικό και συναισθηματικό επίπεδο μέχρι να καταφέρεις να φτάσεις στην θέση που είσαι τώρα;

Δεν υπάρχει η κατάσταση ή η φάση. Σίγουρα υπάρχει το πρώιμο στάδιο όταν ανοίγεις τα μάτια σου μετά από αυτόν τον τραυματισμό, όπου σκέφτεσαι τι μου έχει συμβεί και πως θα το αντιμετωπίσω. Όχι, «τι μου έχει συμβεί?» και «τι θα κάνω τώρα θεέ μου» και «Ωχ…. καταδικάστηκα». «Τί έχουμε;» και «Πώς το αντιμετωπίζουμε;» . «Τι;» και «Πώς;», αυτές είναι οι δύο ερωτήσεις που πρέπει να κάνεις στον εαυτό σου και όχι να αναλύεις τι θα είχε συμβεί εάν το ένα ή εάν το άλλο. Ότι είναι τώρα, αυτό που έχεις τώρα, αυτό πρέπει να κοιτάς πώς θα το κάνεις καλύτερο  και όχι να εψιμερείς και οτιδήποτε άλλο, να επιρρίπτεις τις ευθύνες και «πού;» και «ποιος;» και «τι;». Όχι, προχωράμε κανονικά με όσα μέσα έχουμε τώρα, προσπαθώντας αυτά τα μέσα να τα εξελίξουμε ώστε έτσι να ισοσταθμίσουν και εξισωθούν με αυτά που είχαμε και πριν.

Πες μου 3 λέξεις που χαρακτηρίζουν την φιλοσοφία σου σαν Αντώνης και γιατί αυτές οι λέξεις;

Δεν ξέρω αν είναι τρείς λέξεις ή αν είναι παραπάνω ή αν είναι μία. Ξέρω ότι είναι μία φράση, μάλλον δύο φράσεις: ότι «Η ψυχή επιβάλλεται του σώματος» και ότι «Το θέλω απελευθερώνει», όταν λοιπόν θες και το θες με την ψυχή σου, δεν το θες με το σώμα σου, τότε θα σε υπακούσει και το σώμα σου, τότε θα γίνει  αυτό που ονειρεύεσαι. Επομένως αν θες, η μόνη λέξη και όχι τρείς ή ολόκληρη φράση, θα είναι η λέξη «θέλω». Αυτή η λέξη μπορεί να δημιουργήσει από όνειρα μέχρι οτιδήποτε οτιδήποτε μπορούμε να φανταστούμε.

Ποια ήτα τα κίνητρά που σου έδωσαν ώθηση να πετύχεις τους στόχους σου;

Τα κίνητρα μου πέρα από την οικογένεια και τους φίλους μου ήταν να θέλω να ζω. Να ζω όπως πριν, όπως  και πριν ζω τώρα, απλά το κάνω με διαφορετικό τρόπο. Άρα θα πρέπει να δώσουμε σημασία σε αυτό το ρήμα, το «ΖΩ». Αυτό το ρήμα δεν άλλαξε πριν ή μετά, άλλαξε ο τρόπος. Επομένως δεν υπάρχει καμία διαφορά στον τρόπο που ζούμε από πριν έως τώρα και μετά από εδώ. Το μόνο κίνητρο πρέπει να είναι να θες να ξυπνάς το πρωί χαμογελώντας, να θες να ξεκινήσεις την ημέρα σου, που ποτέ δεν ξέρεις πως θα είναι αυτή, αν θα είναι δηλαδή η έκβαση της ημέρας, αρνητική η θετική. Το θέμα είναι να ζεις και να προσπαθείς. Από εκεί και πέρα όλα, μα όλα τα συναισθήματα τα έχει μέσα η ζωή.  Αυτό όμως δεν σημαίνει  αποτυχία. Μπορούμε να πετύχουμε και αποτυγχάνοντας.

Όταν κάποιος άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με μία δύσκολη κατάσταση και την ξεπερνάει, την παλεύει και την νικάει, λέμε ότι ενέχει κάποια «δύναμη θεού», που κατάφερε να ξεπεράσει όλα αυτά. Όπου θεός αντικατέστησε «σε ότι πιστεύει ο καθένας», πάντως ενέχει στις δυνατότητες του κάτι αξιοθαύμαστο, κάτι ηρωικό. Όλοι οι ήρωες όμως έχουν και την αδυναμία τους. Η δικιά σου «Αχίλλειος φτέρνα» ποια είναι;

Αρχικά να επισημάνω ότι ο θεός ξεκινάει πρώτα από μέσα μας, για τον καθένα σίγουρα είναι διαφορετικός, αλλά πρέπει ο άνθρωπος να πιστέψει και στο θεό «εαυτό του». Από εκεί θα στηριχτεί, από εκεί θα κάνει το πρώτο βήμα και τότε θα έρθει στο δεύτερο βήμα ο θεός του, στο τρίτο βήμα οι υπόλοιποι που τον βοηθάνε και που είναι δίπλα του για να πετύχει τον στόχο του. Η δικής μου «Αχίλλειος φτέρνα σε όλα αυτά, θα μπορούσα να πω ότι είναι…..Ποια να είναι; (Γέλιο).  Μάλλον είναι η μανία μου για να πετύχω. Θεωρώ ότι η υπέρμετρη φιλοδοξία που έχω για τον εαυτό μου και η προσδοκία. Βέβαια καμιά φορά αποτελεί το τροχοπέδη για να μην πετύχω, γιατί όσο μεγάλη είναι αυτή η μανία, τόσο ανεβαίνει και το στρες. Ανεβαίνει το άγχος και αυτό το άγχος καμία φορά μπορεί να καταστρέψει ότι προετοιμασία έχεις κάνει πριν και να αποτελέσει εμπόδιο για την ομαλή αύξουσα πορεία σου. Όμως προσπαθώ να έχω τον έλεγχο αυτού.

Ποιος είναι επόμενος στόχο σου;

Ο επόμενος στόχος  μου είναι να αγωνιστώ στην παρολυμπιάδα του Τόκιο το 2021 πλέον και να τελειώσω το μυθιστόρημα που ετοιμάζω μαζί με την Έλενα Θοϊδου. Δεν υπάρχει τίτλος ακόμα, υπάρχει όμως μία βάση. Το παραμύθι που γράψαμε μαζί με την Έλενα, λέγεται «Το Όνειρο», το οποίο αν θέλετε είναι έτσι μία βιογραφία στο πως αντιμετώπισα κάποιες συνθήκες και… (για το παραμύθι μιλάω τώρα) και το μυθιστόρημα θα είναι μία πιο πραγματική ιστορία, γιατί το παραμύθι είχε ας πούμε κάποιες «ανταύγειες» φανταστικές που θα βοηθούσαν τα παιδιά να κατανοήσουν  καλύτερα την κατάσταση του ήρωα του «Τόνι».

Ποια η συμβολή των γιατρών σε όλη την διάρκεια της θεραπείας και της ανάκαμψης σου?

Η συμβολή. Η συμβολή των γιατρών σε όλη την διάρκεια της θεραπείας ήταν κυνική, αλλά θεωρώ ότι με βοήθησε στο να αντιμετωπίσω την πραγματικότητα, όπως είχε. Όχι ονειροβατώντας και πιστεύοντας ότι όλα θα λυθούν σε κάποιους μήνες ή σε κάποια χρόνια. Όχι. Αντιμετώπισα την πραγματικότητα με τις ρεαλιστικές γνωματεύσεις των γιατρών για το τι συμβαίνει αυτήν την στιγμή στο σώμα μου και έτσι και με αυτές τις σημαντικές πληροφορίες προχώρησα στην ζωή μου. Και έτσι πιστεύω ότι πρέπει να κάνουμε γενικότερα, γιατί αν δεν αντιμετωπίσεις την αλήθεια, κάποια στιγμή η πραγματικότητα θα σου φερθεί με σκληρό τρόπο για να την αντιληφθείς. Οπότε καλύτερα από την αρχή, αντιμετωπίζοντας τα πράγματα ως έχουν.

Ποια η σημασία του προπονητή στην ζωή σου;

Η σημασία του προπονητή για εμένα είναι  τόσο οικογένεια όσο και προπονητής.  Είναι ένα σύμπλεγμα όλων αυτών. Πρέπει να έχεις μαζί του μία σχέση αρμονική για να  μπορέσεις να πετύχεις. Και αυτό γιατί ο σωστός προπονητής είναι δίπλα σου και μετά την προπόνηση, σε όλο το κομμάτι που απαιτεί την προετοιμασία σου για τους αγώνες και γενικότερα όμως.

Αν κλείσεις τα μάτια σου και φέρεις νοητικά στο μυαλό σου μια ανάμνηση με την μητέρα σου, ποια ανάμνηση θα ήταν αυτή;

Η ανάμνηση που μου έρχεται κατευθείαν, αν κλείσω τα μάτια μου και σκεφτώ την μητέρα μου είναι αυτή η κακιά στιγμή που έχω πει πολλές φορές σε συνεντεύξεις μου, που την παίρνουν τηλέφωνο (την οποία δεν την έχω ζήσει, απλά την φαντάζομαι ότι έχει γίνει έτσι) …..και την παίρνουν τηλέφωνο στην δουλεία και της λένε ότι «Ο Αντώνης χτύπησε, έλα γρήγορα.» Εκείνη την στιγμή για την γυναίκα αυτήν μπορεί να ήμουν νεκρός  ή ζωντανός δεν ήξερε μέχρι να έρθει στο νοσοκομείο να με δει. Είναι μία πολύ κακιά ανάμνηση, αλλά είναι και μία ανάμνηση που μου υπενθυμίζει πόσο ρευστά είναι όλα στην ζωή και σίγουρα  μου θυμίζει ότι τους ανθρώπους που μας αγαπάνε, πρέπει να τους αγαπάμε και να τους ανταποδίδουμε την αγάπη μας σκεπτόμενοι δύο φορές κάθε πράξη και δράση που πάμε να κάνουμε.

Θέλεις να κάνεις οικογένεια? Ποια η γνώμη σου για τον θεσμό της οικογένειας;

Αν θα ήθελα να κάνω οικογένεια? Η απάντηση είναι σίγουρα ναι .Και γιατί? Γιατί γαλουχήθηκα μέσα σε μία οικογένεια, η οποία μου έδωσε τόσα πολλά εφόδια. Ήμουν πολύ τυχερός που μεγάλωσα μέσα σε μία τόσο δεμένη οικογένεια, παρόλες τις δύσκολές συνθήκες που υπάρχουν σε οποιαδήποτε οικογένεια.

Θυμάμαι τις καλές και τις κακές στιγμές και τις κρατάω ως ένα εφόδιο για την δικιά μου ζωή, για να μπορέσω να έχω δύναμη να ξεπερνάω αντίξοες και δύσκολές συνθήκες που έχει μέσα η ζωή του καθενός. Επομένως, ναι θα ήθελα πολύ να κάνω οικογένεια και θα ήθελα πολύ να μεγαλώσω τα παιδιά μου, όπως μεγάλωσαν και εμένα.

Τι σου δίδαξε η εμπειρία σου με τα παιδιά, μέσα από την συνέντευξη που έδωσες σε αυτά στο κανάλι YouTube «ATRAKTOS KIDS” (@atraktosathens);

Η εμπειρία μου με τα παιδιά αποτέλεσε  για εμένα μία υπενθύμιση  για αυτό που είμαι τώρα σαν άνθρωπος. Είμαι ένας άνθρωπος που θεωρεί τον εαυτό του ίσο  με τους άλλους, όχι κάτι δυνατότερο, άλλα ούτε και κάτι λιγότερο. Γιατί? Γιατί μέσα από τις ερωτήσεις που μου κάνανε τα παιδιά, μπόρεσα και έλυνα τα δικά μου γιατί. Οι ερωτήσεις τους ήταν απαντήσεις σε πολλά γιατί μου και μπόρεσα να με καταλάβω ακόμα περισσότερο. Μπόρεσα να με αναγνωρίσω, να ξέρω ότι αυτό που έκανα ήταν κάτι σπουδαίο  για εκείνα, αλλά παράλληλα και πόσο σημαντικό ήταν για εμένα τον ίδιο, αφού με έκανε να ζώ. Κάθε γιατί δικό τους ήταν για εμένα μία απόδειξη ζωής.

Τι συμβουλή δίνεις σε έναν γονέα ή σε ένα κοντινό οικογενειακό πρόσωπο, που έχει αναλάβει την ψυχολογική υποστήριξη ενός ατόμου που τραυματίστηκε σοβαρά και έχασε την άρτια κινητική του λειτουργία;

Δεν είμαι εγώ κανείς για να τους δώσω συμβουλή, γιατί θεωρώ ότι ενέχει μέσα της την έννοια της έπαρσης. Όχι ο κάθε γονέας ξέρει πραγματικά ποιος είναι ο τρόπος για να αγαπήσει το παιδί του. Δεν διαχωρίζω παιδιά με αναπηρίες ή παιδιά. Είναι όλα παιδιά. Θα τα μεγαλώσεις έτσι, όπως θα  μεγάλωνες κάθε παιδί. Όπως μεγαλώνεις έτσι και αλλιώς κάθε παιδί. Αν ο γονέας αφήσει μία στιγμή το παιδί να αντιληφθεί τον εαυτό του  έστω και ιδιαίτερο, εννοώντας καλύτερο από τα άλλα, πάλι λάθος είναι. Θα πρέπει να γαλουχήσεις το παιδί σου με την έννοια της ισότητας. Ότι δηλαδή είναι ίσο με τα άλλα παιδιά, ότι έχει τις ίδιες δυνατότητες με αυτά, όχι όμως περισσότερες, αλλά όχι σίγουρα και λιγότερες.